सन् २०२५ : युद्ध, भूकम्प, विद्रोह र एआईले विश्व उल्ट्याइदियो

, युद्ध, प्रविधि, धर्म, युवापुस्ताको विद्रोह र प्रकृतिको आक्रोशलाई एउटै समयरेखामा राखिदियो। इतिहासका किताबमा २०२५ लाई “टर्निङ प्वाइन्ट इयर” भनेर चिनिने लगभग निश्चित छ। डोनाल्ड ट्रम्पको ह्वाइट हाउसमा पुनरागमनदेखि गाजाको ध्वस्त भविष्य, इरान–इजरायल युद्धको विस्फोट, भारत–पाकिस्तानको आणविक डर, जेन जेडको विश्वव्यापी विद्रोह, नयाँ पोपको चयन, पृथ्वी हल्लाउने भूकम्पहरू र मानव बुद्धिमत्तालाई चुनौती दिने एआई क्रान्तिसम्म—२०२५ ले संसारलाई थर्कायो। केके भए विश्वमा ?
ट्रम्पको पुनरागमन : ह्वाइट हाउसबाट विश्वतर्फ पठाइएको कम्पन
जनवरी २०२५। डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकाको ४७औँ राष्ट्रपतिका रूपमा दोस्रो कार्यकालको शपथ लिँदा संसार दुई धारमा बाँडियो—समर्थक र सशंकित। ‘मेक अमेरिका ग्रेट अगेन’ केवल नारामा सीमित रहेन, यो नीति बन्यो। आप्रवासनमा कठोरता, मेक्सिको सीमामा पर्खाल, अवैध आप्रवासीहरूको निर्वासन—अमेरिकी समाज झन् ध्रुवीकृत भयो। क्रिप्टो रिजर्भको प्रस्तावले बिटकोइन आकासियो। सबैभन्दा ठूलो भूराजनीतिक झड्का भने युक्रेनलाई सैन्य सहायता रोक्ने निर्णय थियो। यसले युरोपलाई असहज बनायो र रुसलाई रणनीतिक राहत दियो।
इजरायलप्रतिको खुला समर्थनले मध्यपूर्वमा आगोमा घ्यू थप्यो।
गाजा : युद्धविराम, तर शान्ति होइन
जनवरी १५। १५ महिनादेखि जलेको गाजामा युद्धविराम। बन्धक मुक्त भए, कैदी साटासाट भए, तर घाउ ताजा नै थिए। मार्चमै इजरायलको पुनः आक्रमण, सयौँ मृत्यु। संयुक्त राष्ट्रसंघले नरसंहारको आरोप लगायो। अन्तर्राष्ट्रिय अदालतसम्म मुद्दा पुग्यो। यस युद्धले एउटा ऐतिहासिक मोड ल्यायो— यूके, क्यानडा, फ्रान्स, अस्ट्रेलियालगायत देशहरूले प्यालेस्टाइनलाई मान्यता दिए। गाजा केवल युद्धभूमि रहेन, विश्व विवेकको परीक्षा बन्यो।
इरान–इजरायल युद्ध : आणविक छायाँमा विश्व
जुन १३। इजरायलले इरानका आणविक केन्द्रहरूमा आक्रमण गर्‍यो। जुन २२। अमेरिका पनि युद्धमा होमियो। इरानको प्रतिशोध—कतार र इराकस्थित अमेरिकी आधारहरूमा मिसाइल आक्रमण भए ।तेल आपूर्ति अवरुद्ध भयो । रुस र चीन इरानको पक्षमा, अमेरिका इजरायलको साथमा उभिए ।
भारत–पाकिस्तान : मिसाइलले नापिएको सीमा
मे ७। कश्मीर आक्रमणपछि भारतको मिसाइल स्ट्राइक भयो । पाकिस्तान र भारतबीच युद्ध नै सुरु भयो । दक्षिण एशिया एकाएक तनावको केन्द्र बन्यो । दुई आणविक शक्ति आमनेसामने हुँदा अमेरिकाले मध्यस्थता गर्‍यो । अन्तर्राष्ट्रिय दबाबले युद्ध रोकियो, तर विश्वासको दूरी झन् बढ्यो।

युद्धमै फस्यो दक्षिणपूर्वी एसिया र अफ्रिका
दक्षिणपूर्वी एसियामा थाइल्याण्ड र कम्बोडियाबीच जुलाईमा दशकौँ पुरानो सीमा विवादले हिंसात्मक रूप लियो। दर्जनौँ मानिस मारिए र हजारौँ विस्थापित भए। ट्रम्पको व्यापार दबाबपछि युद्धविराम भयो र अक्टोबरमा आसियान सम्मेलनमा सम्झौता भए पनि त्यो दीर्घकालीन हुन सकेन। अफ्रिकामा, सुडानको लगभग तीन वर्ष लामो गृहयुद्धले ४ लाखभन्दा बढीको ज्यान लियो र लाखौँ मानिस विस्थापित भए, देश अनिकाल र मानवीय संकटमा फस्यो।
युक्रेन युद्ध : सहायता रोकियो, वार्ता सुरु भयो
ट्रम्प–जेलेन्स्की भेट। अमेरिकी सहायता रोकियो। युरोप दबाबमा आयो ।ड्रोन युद्ध, पोल्यान्डसम्म रुसी प्रवेश भयो । तर अगस्टमा अमेरिका–रुस शिखर सम्मेलन—शान्तिको झिनो आशा पलायो । युद्ध त रोकिएन, तर वार्ताको ढोका खुल्यो।
जेन जेड : जब युवाले विश्वलाई सडकमा उतारे
२०२५ युवाको वर्ष पनि बन्यो। नेपाल, केन्या, माडागास्कर—सडकमा जेन जेड आन्दोलन भए । नेपालमा सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धविरुद्धको आन्दोलनले ७६ जनाको ज्यान लियो।
अन्ततः प्रधानमन्त्रीको राजीनामा आयो । नेतृत्व ट्विटर वा मञ्चबाट होइन, डिस्कर्ड र टेलिग्रामबाट छानियो।
नयाँ पोप : भ्याटिकनमा नयाँ अध्याय
पोप फ्रान्सिसको निधनपछि रोबर्ट प्रिभोस्ट—पोप लियो । चर्चभित्र सुधार, महिला अधिकार, समावेशितामाथि खुला बहस भए । 
एआई क्रान्ति : मानव बुद्धिमत्तामाथि चुनौती
२०२५ मा कृत्रिम बुद्धिमत्ता केवल प्रविधि रहेन, शक्ति बन्यो। एआई–निर्मित समाचार, चुनावी भाषण र डीपफेक भिडियोले लोकतन्त्रलाई चुनौती दियो। युरोपेली संघले पहिलोपटक कडा एआई कानून लागू गर्‍यो। अमेरिका र चीनबीच ‘एआई शीतयुद्ध’ सुरु भयो। लाखौँ मानिसले रोजगारी गुमाए, नयाँ पेशा जन्मिए, तर प्रश्न उस्तै रह्यो—नियन्त्रण कसको हातमा ?
जलवायु विपत्ति : प्रकृतिको चेतावनी
जापान, टर्की र चिलीमा शक्तिशाली भूकम्पले सहरहरू ध्वस्त बनाए। बंगलादेश र इन्डोनेसियामा समुद्री सतह बढ्दा हजारौँ परिवार विस्थापित भए। युरोप र अमेरिकामा ऐतिहासिक गर्मी लहर आयो, जंगल आगलागीले करोडौँ हेक्टर जमिन नष्ट गर्‍यो। २०२५ ले स्पष्ट सन्देश दियो—जलवायु परिवर्तन भविष्य होइन, वर्तमान हो।
विश्व अर्थतन्त्र : धनी र गरिबबीच गहिरिँदो खाडल
मध्यपूर्व युद्धले तेलको मूल्य आकासियो। विकासशील देशहरू ऋण संकटमा परे। अर्जेन्टिना, घाना र श्रीलंकामा पुनः आर्थिक आन्दोलन चर्कियो। क्रिप्टो बजार अस्थिर रह्यो, तर केन्द्रीय बैंक डिजिटल मुद्राले नयाँ बहस जन्मायो—नगदको अन्त्य नजिकिँदै छ कि ?
चीन–ताइवान तनाव : युद्धको छायाँ
ताइवान जलडमरूमध्यमा चीनको सैन्य अभ्यास अभूतपूर्व रह्यो। अमेरिकी युद्धपोतको उपस्थिति बढ्यो। युद्ध भएन, तर पूर्वी एशिया सधैं बारुदमाथि उभिएको महसुस भयो।
अन्तरिक्ष दौड : पृथ्वीभन्दा बाहिरको राजनीति
२०२५ मा चीन र अमेरिकाले चन्द्रमामा स्थायी बेसको योजना सार्वजनिक गरे। निजी कम्पनीहरूले मङ्गल अभियान तीव्र बनाए। अन्तरिक्ष अब विज्ञान मात्र रहेन, शक्ति प्रदर्शनको अर्को रंगमञ्च बन्यो।
महिला र अल्पसंख्यक अधिकार : सडकदेखि संसदसम्म
इरानमा महिलाको आन्दोलन फेरि चर्कियो। अफगानिस्तानमा तालिबानविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय दबाब बढ्यो। युरोप र ल्याटिन अमेरिकामा एलजीबीटीक्यू अधिकारलाई लिएर कानुनी संघर्ष तीव्र भयो।

२०२५ ले संसारलाई एउटै पाठ सिकायो—स्थिरता भ्रम हो। शक्ति सन्तुलन फेरिँदै छ, पुराना नियम कमजोर हुँदैछन्। युद्ध, प्रविधि, युवाको विद्रोह र प्रकृतिको चेतावनी एउटै समयरेखामा आए। २०२५ त्यो वर्ष बन्यो जहाँ अब संसारले पुरानो बाटो गुमाएर नयाँ दिशाको खोजी सुरु गरेको छ ।