मध्यपूर्व द्वन्द्व चर्किँदा तेलको भाउ उकालो लाग्यो, सेयर बजारमा गिरावट

एजेन्सी । मध्यपूर्वमा सैन्य द्वन्द्व लम्बिने संकेतसँगै सोमबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र उकालो लागेको छ भने विश्वका प्रमुख सेयर बजारहरू ओरालो लागेका छन्। युद्ध केही साता लम्बिन सक्ने आकलनले विश्व अर्थतन्त्रको पुनरुत्थानमा धक्का लाग्ने र मुद्रास्फीति फेरि चर्किन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय सूचक ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य ६.४ प्रतिशतले बढेर प्रतिब्यारेल ७७.५७ डलर पुगेको छ। कारोबारका क्रममा यसले क्षणिक रूपमा ८२ डलर नाघेको थियो। अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य पनि ६.२ प्रतिशतले बढेर ७१.१७ डलर प्रतिब्यारेल पुगेको छ। सुरक्षित लगानी मानिने सुनको मूल्य १.६ प्रतिशतले बढेर प्रतिऔंस ५,३६० डलर पुगेको छ।

अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि सैन्य आक्रमण जारी राखेको र इरानले त्यसको जवाफमा क्षेत्रभर मिसाइल प्रहार गरिरहेको अवस्थामा तनाव थप चर्किएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘डेली मेल’सँगको कुराकानीमा द्वन्द्व चार साता थप लम्बिन सक्ने संकेत दिएका छन्।

होर्मुज जलडमरूमा केन्द्रित चासो
लगानीकर्ता र ऊर्जा बजारको ध्यान विशेषगरी होर्मुज स्ट्रिट तर्फ केन्द्रित भएको छ। विश्वको समुद्री मार्गबाट हुने करिब २० प्रतिशत तेल तथा तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास यही मार्गबाट ओसारपसार हुन्छ। जलमार्ग पूर्ण रूपमा बन्द नभए पनि बीमा समस्या र आक्रमणको जोखिमका कारण ट्यांकरहरू दुवैतर्फ थुप्रिन थालेको समुद्री ट्र्याकिङ तथ्याङ्कले देखाएको छ। रिस्टाड इनर्जीका भू–राजनीतिक विश्लेषण प्रमुख जोर्ज लियोनका अनुसार प्रतिदिन १ करोड ५० लाख ब्यारेल तेल बजारमा पुग्न नसक्ने अवस्था बनेमा मूल्यमा थप तीव्र वृद्धि हुन सक्छ। वुड म्याक्केन्जीका विश्लेषक एलन गेल्डरले १९७० दशकको मध्यपूर्व तेल प्रतिबन्धसँग तुलना गर्दै अहिलेको बजारमा आपूर्ति घटेमा मूल्य ९० डलर प्रतिब्यारेल नाघ्नु असम्भव नहुने बताएका छन्।

सेयर बजारमा दबाब
तेलको भाउ बढेसँगै ऊर्जा आयातमा निर्भर देशहरूमा दबाब देखिएको छ। जापानको निक्की २२५ १.३ प्रतिशतले घटेको छ, जसमा एयरलाइन्स कम्पनीहरू बढी प्रभावित भएका छन्। चीनको सीएसआई ३०० सामान्य ०.१ प्रतिशतले ओरालो लागेको छ। जापान बाहेक एशिया–प्रशान्त क्षेत्रको सूचक १.२ प्रतिशतले घटेको छ। युरोपतर्फ यूरोस्टक्स ५० र ड्याक्स फ्युचर्समा एक प्रतिशतभन्दा बढी गिरावट आएको छ भने अमेरिकामा एस एन्ड पी ५०० र नास्डाक फ्युचर्स करिब ०.८ प्रतिशतले घटेका छन्।

मुद्रा र बन्ड बजारमा असर
तेल धक्काले मुद्रा बजारमा पनि प्रभाव पारेको छ। ऊर्जा निर्यातक देश भएकाले अमेरिकी डलर मजबुत देखिएको छ। यूरो ०.२ प्रतिशतले कमजोर हुँदै १.१७८७ डलरमा झरेको छ। जापानी येन पनि कमजोर बनेको छ। अमेरिकी १० वर्षे ट्रेजरी प्रतिफल ३.९७ प्रतिशत आसपास स्थिर रहेको छ। यसअघि बेलायतको एक ठूला धितो ऋणदाताको पतनले क्रेडिट बजारमा चिन्ता बढाएको थियो, जसको असर बैंकिङ सेयरमा परेको छ।

अमेरिकी आर्थिक तथ्याङ्कतर्फ नजर
यसै साता अमेरिका महत्त्वपूर्ण आर्थिक तथ्याङ्क सार्वजनिक गर्ने तयारीमा छ, जसमा उत्पादनसम्बन्धी आईएसएम सर्वेक्षण, खुद्रा बिक्री र रोजगारी प्रतिवेदन प्रमुख छन्। चौथो त्रैमासिकमा कमजोर प्रदर्शनपछि अर्थतन्त्रबारे विश्वास डगमगाउन सक्ने आकलन गरिएको छ। बजारले आगामी जुनमा अमेरिकी केन्द्रीय बैंकबाट ब्याजदर कटौतीको ५० प्रतिशत सम्भावना आँकलन गरेको छ भने यो वर्ष करिब ५८ आधार बिन्दु दर कटौती हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
मध्यपूर्व द्वन्द्व लम्बिँदै गएमा ऊर्जा आपूर्तिमा थप अवरोध र मूल्यवृद्धि हुन सक्ने जोखिम कायम छ, जसले विश्व अर्थतन्त्रलाई फेरि अस्थिर बनाउन सक्छ।