एमाले र कांग्रेसको समेत जोर नचल्ने भक्तपुर १ मा सधैँ बज्छ मादल, यो पटक बज्ला त घण्टी ?

भक्तपुर । भक्तपुर क्षेत्र नम्बर १ को चुनावी माहोल सतहमा शान्त देखिए पनि भित्रभित्रै रोचक छ। यहाँको राजनीतिक इतिहासले एकतर्फी तस्वीर देखाउँछ, तर मतदातासँग कुरा गर्दा त्यसमा स-साना तर अर्थपूर्ण दरार देखिन्छन्। राससले केही दिनअघि प्रकाशन गरेको समाचारका आधारमा १९ वर्षीया पहिलो मतदाता मोनिका रोक्कादेखि ८४ वर्षीय रत्नबहादुरसम्मको साझा चाहना एउटै छ – चुनावमा मात्रै होइन, वर्षैभरि जनतामाझ रहने प्रतिनिधि। विकास, रोजगारी, सुशासन र उत्तरदायित्व उनीहरूको प्राथमिकता हो। यसले एउटै कुरा पुष्टि गर्दछ कि यहाँका नागरिक नयाँ र परिवर्तनलाई पछ्याइरहेका छैनन् ।

बलियो इतिहास, स्थिर संगठन
भक्तपुर–१ लामो समयदेखि नेपाल मजदुर किसान पार्टी (नेमकिपा) को गढ मानिन्छ। २०४८ देखि २०७० सम्म पाँच पटक नारायणमान बिजुक्छे विजयी भए। त्यसपछि २०७४ र २०७९ मा प्रेम सुवाल निर्वाचित भए। २०७९ को निर्वाचनमा सुवालले ४२ हजारभन्दा बढी मत ल्याउँदै करिब ३० हजारको फराकिलो अन्तरले जित निकाले। यो अन्तर केवल चुनावी गणित होइन, संगठन, अनुशासन र स्थानीय संरचनामाथिको दीर्घकालीन पकडको परिणाम हो। भक्तपुर नगरपालिकामा शिक्षा, स्वास्थ्य, सरसफाइ, सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षण र स्थानीय पूर्वाधारमा नेमकिपाले देखिने काम गरेको छ भन्ने मतदाताको धारणा अझै बलियो छ। पुरानो बस्ती संरक्षण नीति, सामुदायिक विद्यालयको सुदृढीकरण, स्थानीय स्वास्थ्य सेवाको विस्तार जस्ता कार्यक्रमले पार्टीलाई जरा गाड्न मद्दत गरेको छ।

तर चाँगुनारायणमा फरक तस्वीर
भक्तपुर नगर क्षेत्रमा नेमकिपाको पकड बलियो भए पनि चाँगुनारायण नगरपालिका पुग्दा मिश्रित जनमत देखिन्छ। यहाँ नयाँ दलप्रति आकर्षण बढ्दो छ। नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) का उम्मेदवार सोमप्रसाद मिश्र संघीय संसदमा राष्ट्रिय दलको प्रतिनिधित्व आवश्यक भएको तर्क गर्छन्। नेपाली कांग्रेसका किरण न्यौपाने पुनर्निर्माण, रोजगारी र सुशासनलाई मुख्य एजेन्डा बनाएका छन्। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका रुकेश रञ्जित युवा मतदातामा सुशासनको नारा लिएर सक्रिय छन्।यसपटक पहिलो पटक चुनावी मैदानमा उत्रिएको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी) ले पनि वैकल्पिक राजनीतिक धारको दाबी गरिरहेको छ।

मतदाताको मनोविज्ञान
कुल १ लाख ७ हजारभन्दा बढी मतदाता रहेको यस क्षेत्रमा महिला मतदाता संख्या पुरुषभन्दा बढी छ। समावेशी संरचना हेर्दा खस–आर्य, जनजाति र मधेसी समुदायको मिश्रित उपस्थिति छ। युवा पुस्तामा “एकपटक नयाँलाई अवसर” भन्ने भावना देखिए पनि त्यो लहर संगठित मतमा रूपान्तरण हुन्छ कि हुँदैन, मुख्य प्रश्न त्यही हो। भक्तपुर नगर क्षेत्रमा सन्तुष्टि उच्च छ। चाँगुनारायणतर्फ असन्तुष्टि र अपेक्षा दुवै छन्। चुनावी परिणामको निर्णायक आधार यही भूगोल बन्न सक्छ।

किन नेमकिपालाई चुनौती कठिन ?
१. दीर्घकालीन संगठन संरचना
२. स्थानीय सरकारमा स्पष्ट उपस्थिति
३. सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको राजनीतिक भाव
४. विपक्षी दलबीच मत विभाजन
विपक्षी मत एक ठाउँमा केन्द्रित नहुँदा नेमकिपालाई सीधा चुनौती दिन कठिन देखिन्छ।
सम्भावित परिदृश्य
पहिलो – परम्परागत मत आधार जोगिँदै नेमकिपाले पुनः सहज जित निकाल्ने।
दोस्रो – चाँगुनारायण क्षेत्रमा मतको ध्रुवीकरण भई मतान्तर घट्ने।
तेस्रो – युवा मतदाताको अप्रत्याशित ध्रुवीकरणले प्रतिस्पर्धा कडा हुने।
यद्यपि अहिलेसम्मको स्थलीय संकेतले नेमकिपा अग्रस्थानमै रहेको देखाउँछ। तर चुनाव अन्तिम क्षणसम्म अनुमानको खेल हो। भक्तपुर–१ मा यसपटक नयाँको लहर केवल आवाजमै सीमित रहन्छ कि परिणाममै देखिन्छ ? फागुन २१ को मतपेटिकाले मात्रै यसको उत्तर दिनेछ।