बारा–१ मा एमाले र कांग्रेसको विरासत जोगाउने परीक्षा, रास्वपा र नयाँको चुनौती

बारा । प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र बारा–१ यसपटक पनि प्रतिस्पर्धात्मक देखिएकोछ । २०७९ मा एमालेले स्पष्ट जित निकालेको यो क्षेत्रमा अहिले मतदाता वृद्धि, युवा उम्मेदवारको प्रवेश र बहुदलीय उपस्थिति कारण चुनावी समीकरण चासोको विषय बनेको छ । प्रश्न उस्तै छ—स्थापित प्रभाव दोहोरिन्छ कि नयाँ ऊर्जा निर्णायक बन्छ?

मतदाता वृद्धि, २० उम्मेदवार मैदानमा
यसपटक बारा–१ मा १ लाख २३ हजार ९८५ मतदाता रहेका छन्। २०७९ मा १ लाख १९ हजार ३७५ मतदाता रहेकोमा अहिले ४ हजार ६१० मतदाता थपिएका छन्। निर्वाचनमा १३ राजनीतिक दल र ७ स्वतन्त्र उम्मेदवार गरी २० जना उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा छन्।

कुन–कुन स्थानीय तह समेटिन्छ?
आदर्श कोतवाल गाउँपालिका (वडा १–८)
कोल्हबी नगरपालिका (१, २, ३, ४, ५, ६, ७, ९)
निजगढ नगरपालिका (१–१३)
बारागढी गाउँपालिका (१–६)
सिमौनगढ नगरपालिका (१–११)
यहाँ कृषि, उद्योग–व्यवसाय, वन क्षेत्र, निजगढ विमानस्थलको बहस,  सडक पूर्वाधार, शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा प्रमुख चुनावी मुद्दा हुन् ।

मुख्य प्रतिस्पर्धी को–को?
१. अच्युतप्रसाद मैनाली (एमाले) – जित जोगाउने चुनौती
२०७९ मा ३९,१९५ मत ल्याएर विजयी भएका अच्युतप्रसाद मैनाली फेरि मैदानमा छन् । लामो समयदेखि कम्युनिस्ट आन्दोलन, संगठन निर्माण र संसदीय अभ्यासमा सक्रिय मैनाली जिल्लामा स्थापित नेता मानिन्छन् ।
उनको बल:
बलियो संगठन
अघिल्लो कार्यकालको अनुभव
वाम मतको स्थायी आधार
चुनौती:
कांग्रेसको बढ्दो समानुपातिक मत
युवा मतदाताको झुकाव कता ?

२. शम्भुबहादुर बुढाथोकी (कांग्रेस) – संगठन र व्यवसायिक पृष्ठभूमि
कांग्रेसले निजगढ उद्योग वाणिज्य संघका पूर्व अध्यक्ष शम्भुबहादुर बुढाथोकीलाई अघि सारेको छ । सामाजिक, व्यावसायिक र संगठनात्मक क्षेत्रमा सक्रिय बुढाथोकीलाई कांग्रेसले भरोसायोग्य उम्मेदवारका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । २०७९ को समानुपातिकतर्फ कांग्रेसले २३,९४२ मत ल्याएको थियो—एमालेभन्दा बढी । यदि यो आधार मत पूर्ण रूपमा ट्रान्सफर भयो भने बुढाथोकी कडा प्रतिस्पर्धी बन्न सक्छन् ।

३. सन्तोष दंगाल (नेकपा) – युवा कार्ड
विद्यार्थी आन्दोलनबाट उदाएका सन्तोष दंगाललाई नेकपाले अघि सारेको छ । श्रमिक अधिकार र संगठन निर्माणमा सक्रिय दंगाल युवा पुस्ताको प्रतिनिधित्व गर्ने प्रयासमा छन् । तर प्रश्न—वाम मत विभाजनले घाटा पुर्‍याउँन सक्छ ।

४. गणेश धिमाल (रास्वपा) – वैकल्पिक राजनीतिक धार
२०७९ मा ३,३१९ मत ल्याएका गणेश धिमाल यसपटक पनि मैदानमा छन् । कानुनी पेसा र सामाजिक अभियानबाट उदाएका धिमाल परिवर्तनमुखी युवा नेताका रूपमा चिनिन्छन् । रास्वपाले वैकल्पिक राजनीतिक धारलाई पुनः मतमा रूपान्तरण गर्न सक्छ कि सक्दैन? त्यो हेर्न बाँकी छ।

५. लक्ष्मीप्रसाद साह कलवार (राप्रपा) – दल परिवर्तनपछि नयाँ प्रयास
कृषि पेशासँग आबद्ध लक्ष्मीप्रसाद साह पूर्व कांग्रेस स्थानीय समिति सदस्य हुन् । कांग्रेस परित्याग गरी राप्रपाबाट उम्मेदवार बनेका उनी ग्रामीण समाजका मुद्दा उठाउँदै मैदानमा छन्।

अन्य उल्लेख्य उम्मेदवार
• जसपा नेपाल  
• जनमत
• प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी
• मंगोल नेशनल अर्गनाइजेशन
• श्रम संस्कृति
• उज्यालो नेपाल
• नागरिक उन्मुक्ति पार्टी नेपाल
• आम जनता पार्टी
• स्वतन्त्र उम्मेदवार

२०७९ को अंकगणित (स्मरण)
प्रत्यक्षतर्फ
• एमाले — अच्युतप्रसाद मैनाली : ३९,१९५ (विजयी)
• कांग्रेस — उमाकान्त चौधरी : ३०,०५६
• रास्वपा — गणेश धिमाल : ३,३१९
• राप्रपा — भक्तबहादुर दर्लामी : १,७९२
• स्वतन्त्र — अनिलकुमार गुप्ता : १,१३३
• जनमत — मनोजकुमार यादव : १,०६३

समानुपातिकतर्फ
• कांग्रेस — २३,९४२
• एमाले — २०,९८१
• जसपा नेपाल — ११,८०९
• रास्वपा — ५,१२१
• माओवादी केन्द्र — ३,५७३
• राप्रपा — २,७२७
• जनमत — २,६५८
• नागरिक उन्मुक्ति — २,४८२
• एकीकृत समाजवादी — १,७४४
अंकगणितले देखाउँछ—प्रत्यक्षतर्फ एमाले अगाडि भए पनि समानुपातिकमा कांग्रेस बलियो थियो । यदि २०७९ को प्रत्यक्ष नतिजा दोहोरियो भने—मैनाली सुरक्षित देखिन्छन् । यदि समानुपातिक मत पूर्ण रूपमा कांग्रेसतर्फ सरे भने—बुढाथोकी खेलमा आउन सक्छन् । यदि युवा र वैकल्पिक मत विभाजित भयो भने—रास्वपाले निर्णायक भूमिका खेल्न सक्छन् । वमा मत तान्नसके नेकपाका लागि फाइदा हुनसक्छ ।

बारा–१ को चुनाव मूलतः ‘स्थापित संरचना बनाम बदलिँदो मत’ को प्रतिस्पर्धा हो । मतदाता अहिले विकास, उद्योग, रोजगारी र पूर्वाधारमा ठोस योजना खोजिरहेका छन् । निजगढ क्षेत्रको दीर्घकालीन विकास बहस पनि परिणाममा प्रभाव पार्न सक्छ । अन्ततः यहाँको परिणामले देखाउनेछ—पुरानो संगठन बलियो कि नयाँ ऊर्जा निर्णायक ?