गगन थापाले भनेको ‘टीम नेपाल’ के हो ?

काठमाडौं । कांग्रेस सभापति गगन थापाले ‘टीम नेपाल’को अवधारणा अघि सार्दै देशलाई स्थिरता, सुशासन र विकासतर्फ डोर्‍याउन व्यापक सहकार्य आवश्यक रहेको बताएका छन्। चुनावी सभालाई सम्बोधन गर्दै उनले राजनीतिक प्रतिस्पर्धा स्वाभाविक भए पनि राष्ट्र निर्माणका सवालमा सबै शक्तिहरू एक ठाउँमा उभिनुपर्ने धारणा राखे।

‘टीम नेपाल’को संरचना कस्तो?
थापाका अनुसार ‘टीम नेपाल’ कुनै औपचारिक गठबन्धन मात्र होइन, बरु साझा राष्ट्रिय प्रयत्नको ढाँचा हो। यसमा सातै प्रदेश, ७५३ वटै स्थानीय तह, संघीय संसदमा प्रतिनिधित्व गर्ने सबै राजनीतिक दल, निजी क्षेत्र र आम नागरिक समेटिनुपर्ने उनको प्रस्ताव छ।
उनले सरकारको प्रभावकारी ‘डेलिभरी’ सबैको अपनत्व र सहभागिताबाट मात्रै सम्भव हुने बताए। “राजनीतिक दलहरूबीच विमति हुन्छन्, प्रतिस्पर्धा पनि हुन्छ,” उनले भने, “तर देश बनाउने सवालमा सबै शक्ति आवश्यक हुन्छन्।”

थापाले नेपाली कांग्रेस ले मात्र सबै पक्षलाई मिलाएर लैजान सक्ने दाबीसमेत गरे। उनले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले), नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र), राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र जनता समाजवादी पार्टी जस्ता दलहरूलाई समेत राष्ट्र निर्माणमा अपरिहार्य शक्तिका रूपमा उल्लेख गरे।

गठबन्धन राजनीतिमाथि आलोचना
थापाले विगतको गठबन्धन राजनीतिले लोकतान्त्रिक ‘स्पेस’ संकुचित बनाएको आरोप लगाए। उनका अनुसार मतदाताको चयन गर्ने अधिकारलाई गठबन्धनको समीकरणले प्रभाव पारेको थियो। “हामीसँग लोकतन्त्र छ, तर चयन गर्ने अधिकार नै हाइज्याक गरिएको थियो,” उनले भने। उनले अहिलेको राजनीतिक कदमलाई “गठबन्धन राजनीतिले प्रदूषित बनाएको वातावरण सफा गर्ने प्रारम्भ” का रूपमा व्याख्या गरे।

एजेन्डा–केन्द्रित बहसको अभाव
थापाले वर्तमान राजनीतिक बहस मुद्दा–केन्द्रित नभएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरे। संविधानले दिएको अधिकार, सुशासन, विकास र कार्यान्वयनका ठोस योजनाबारे छलफल हुनुपर्नेमा त्यसतर्फ पर्याप्त ध्यान नदिइएको उनको भनाइ छ। “कसरी गर्ने, के गर्ने भन्ने एजेन्डामा बहस हुनुपर्ने थियो,” उनले भने, “तर त्यो माहोल भत्काइएको छ, त्यो स्पेस नै छैन।”

‘टीम नेपाल’को राजनीतिक सन्देश
विश्लेषकहरूका अनुसार ‘टीम नेपाल’ प्रस्तावले प्रतिस्पर्धात्मक राजनीतिभन्दा सहकार्य–केन्द्रित सन्देश दिन खोजेको देखिन्छ। चुनावी माहोलबीच आएको यो अवधारणाले कांग्रेसलाई सहमति र सहकार्यको नेतृत्वकर्ता शक्तिका रूपमा प्रस्तुत गर्ने रणनीति पनि समेटेको छ।
यद्यपि, अन्य दलहरूले यसलाई कसरी ग्रहण गर्छन् र व्यवहारमा यस्तो ‘टिम’ कसरी निर्माण हुन्छ भन्ने प्रश्न भने खुलै छ। चुनावी परिणामपछि संसद् र सरकार गठन प्रक्रियामा ‘टीम नेपाल’को अवधारणा परीक्षण हुने देखिन्छ।