रुपन्देही–५ मा महासंग्राम! भरत–खिमलालको घम्साघम्सीबीच रास्वपाका तौफिक ‘किङमेकर’ कि ‘गेम चेन्जर’?

रुपन्देही ।  प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा रुपन्देही–५ मा चुनावी तापक्रम बढ्दो छ  । प्रमुख दलका स्थापित अनुहारसँगै नयाँ शक्ति र साना दलका उम्मेदवार मैदानमा उत्रिएका कारण यहाँको प्रतिस्पर्धा बहुकोणीय र पेचिलो देखिएको छ । २०७४ मा कांग्रेसको पकड, २०७९ मा एमालेको उछाल—अब प्रश्न छ, यो पटक मतदाता कसतर्फ फर्किन्छन्  ?

मुख्य प्रतिस्पर्धी को–को  ?
१. भरतकुमार शाह (कांग्रेस) – पुरानो आधार फर्काउने प्रयास
लामो समयदेखि सक्रिय राजनीतिमा रहेका भरतकुमार शाह कांग्रेसका अनुभवी नेता हुन् । संगठनात्मक पकड, क्षेत्रीय सञ्जाल र मतदातासँगको निरन्तर सम्पर्क उनको मुख्य बल मानिन्छ । कांग्रेसले क्षेत्रीय विकास, पूर्वाधार विस्तार र सामाजिक समावेशितालाई मुख्य एजेन्डा बनाएको जनाएको छ ।२०७४ मा ३३,०८८ मतसहित विजयी बनेका शाह २०७९ मा २७,१२० मतमा सीमित भए । त्यसैले यो चुनाव उनका लागि “कमब्याक” को अवसर पनि हो ।

२. खिमलाल भट्टराई (एमाले) – अनुभव र संगठनको कार्ड
पूर्व राष्ट्रियसभा सदस्य खिमलाल भट्टराईलाई एमालेले उम्मेदवार बनाएको छ। ०७९ मै रुपन्देही–५ बाट चुनाव लड्न उनले राष्ट्रियसभाबाट राजीनामा दिएका थिए, तर त्यतिबेला टिकट वासुदेव घिमिरेले पाएर ३६,८२२ मतसहित विजयी भएका थिए।
एमालेले यस क्षेत्रलाई आफ्नो प्रभाव क्षेत्र मान्दै संगठनात्मक शक्ति र नेटवर्कमा भर गरेको छ।
प्रश्न भने उस्तै छ—घिमिरेको मत आधार कति हदसम्म भट्टराईमा ट्रान्सफर हुन्छ?

३. तौफिक अहमद खान (रास्वपा) – परिवर्तनको मत अपेक्षा
नयाँ शक्तिका रूपमा उदाएको रास्वपाले तौफिक अहमद खानलाई अघि सारेको छ । बुटवल क्षेत्रमा सडक निर्माणको जिम्मा पाएको कम्पनी खानको हो । तर काम समयमा नसकेको भन्दै आलोचना भइरहेको छ । रास्वपाले भने परम्परागत दलप्रति बढ्दो असन्तुष्टि र युवा मत आफ्नो पक्षमा आउने विश्वास व्यक्त गरेको छ । यहाँ उनको छवि दुईधारी देखिन्छ—उद्यमी र नयाँ अनुहार, तर कामप्रतिको प्रश्न पनि सँगसँगै ।

४. मोहम्मद वकिल मुसलमान (नेकपा) – पुरानो प्रभाव पुनर्जीवित गर्ने प्रयास
नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)बाट मोहम्मद वकिल मुसलमान उम्मेदवार छन्। ०७४ मा संघीय समाजवादी फोरम नेपालबाट १४,१२१ मत ल्याउँदै तेस्रो स्थानमा रहेका उनी यसपटक वाम ध्रुवीकरणको सम्भावनामा आशावादी छन्।
सामाजिक न्याय, आर्थिक समानता र स्थानीय समस्या समाधानलाई उनले प्राथमिक मुद्दा बनाएका छन्।

५. मीनप्रसाद घिमिरे (राप्रपा) – राष्ट्रवाद र परम्परागत एजेन्डा
राप्रपाबाट मीनप्रसाद घिमिरे उम्मेदवार बनेका छन्। राष्ट्रवाद, सुशासन र परम्परागत मूल्य संरक्षणलाई उनले मुख्य एजेन्डा बनाएका छन्।

अन्य उम्मेदवार
फागुन २१ मा हुने निर्वाचनका लागि:
• राष्ट्रिय जनमोर्चा — जयश्वर रेग्मी
• नेपाल मजदुर किसान पार्टी — जगिलाल थापा
• राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टी — चन्द्रा थापा
• जनमत पार्टी — ओमप्रकाश यादव
• जनता समाजवादी पार्टी नेपाल — तैफिक अहमद खान
• श्रम संस्कृति पार्टी — शिवलाल विश्वकर्मा
• उज्यालो नेपाल पार्टी — केशव भट्टराई
• ८ जना स्वतन्त्र उम्मेदवार

विगतको अंकगणित
२०७९ सालको निर्वाचन परिणाम
• एमाले — वासुदेव घिमिरे : ३६,८२२ (विजयी)
• कांग्रेस — भरतकुमार शाह : २७,१२०
• जनमत पार्टी — ८,३९०
२०७९ मा एमालेले स्पष्ट अग्रता लिएर शक्ति सन्तुलन आफ्नो पक्षमा पारेको थियो ।

समानुपातिकतर्फ
एमाले– २१,६३३ मत
कांग्रेस– १९,८४८ मत
जनमत पार्टी– १३,३३४ मत
रास्वपा–  ८,८८५ मत
माओवादी केन्द्र– ४,८९६ मत
हाम्रो नेपाली पार्टी– २,७०९ मत
राप्रपा– २,०७३ मत
लोसपा– १,२२० मत
नागरिक उन्मुक्ति पार्टी– १,०६२ मत

२०७४ को परिणाम
• कांग्रेस — भरतकुमार शाह : ३३,०८८ मत (विजयी)
• माओवादी केन्द्र — डिलाराम आचार्य : २०,४३८ मत
• संघीय समाजवादी फोरम — मोहम्मद वकिल मुसलमान : १४,१२१ मत
२०७४ मा कांग्रेस बलियो थियो, तर २०७९ सम्म आइपुग्दा झुकाव एमालेतर्फ सरेको देखियो ।

किन पेचिलो?
रुपन्देही–५ मा चुनाव मूलतः तीन तहमा लडिँदै छ—
कांग्रेसको पुनरागमन प्रयास
एमालेको वर्चस्व जोगाउने रणनीति
रास्वपाको असन्तुष्टिबाट पाउने सफलताको अपेक्षा
वाम मत विभाजन, नयाँ मतदाताको मनोविज्ञान र स्थानीय विकासप्रति अपेक्षा—यी सबैले परिणामलाई प्रभावित पार्न सक्छन् । यदि २०७९ को लहर कायम रह्यो भने एमाले अगाडि देखिन्छ । यदि २०७४ को भावनात्मक र संगठनात्मक आधार फर्कियो भने कांग्रेस खेलमा आउँछ । यदि परिवर्तनको लहर बलियो भयो भने रास्वपा निर्णायक बन्न सक्छ । अन्ततः रुपन्देही–५ मा यो चुनाव “अनुभव भर्सेस परिवर्तन” को प्रतिस्पर्धा जस्तै देखिन्छ । मतदाताले यसपटक नारा भन्दा काम, पहुँच र विश्वासको परीक्षण गर्ने संकेत दिएका छन् ।