रौतहट–४ मा चुनावी 'महाभिडन्त': तिमल्सिनाको 'ह्याट्रिक' दाउदेखि ऋषि धमलाको 'भाइरल' हर्कतसम्म

रौतहट । रौतहट प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ यसपटक विशेष चर्चामा छ । कारण—पत्रकार ऋषि धमाला । लामो समयदेखि टेलिभिजन स्टुडियोमा सत्ता–विपक्षलाई प्रश्न सोध्दै आएका धमाला अहिले स्वयं मतदाताको कठघरामा उभिएका छन् । आम जनता पार्टीबाट उम्मेदवार बनेका उनी घर–घर, खेत–खलिहान र चोक–बजारमा सक्रिय देखिन्छन् । तर प्रश्न उस्तै छ—बाहिरबाट प्रवेश गरेका ‘हाइ–प्रोफाइल’ उम्मेदवार स्थानीय जरा गाडेका नेतासँग टिक्न सक्छन् ?

मतदाता वृद्धि, बहुकोणीय प्रतिस्पर्धा
यसपटक रौतहट–४ मा १ लाख १० हजार ३१४ मतदाता रहेका छन्। २०७९ मा १ लाख ८ हजार १३ मतदाता रहेकोमा अहिले २ हजार ३०१ मतदाता थपिएका छन्। मैदानमा ठूला दलका उम्मेदवारसँगै नेपाल मजदुर किसान पार्टी, प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी, मंगोल नेशनल अर्गनाइजेशन, संयुक्त नागरिक पार्टी, संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च, श्रम संस्कृति पार्टी, उज्यालो नेपाल, बहुजन एकता पार्टी र २० स्वतन्त्र उम्मेदवार समेत छन्। प्रतिस्पर्धा बहुकोणीय छ, तर वास्तविक भिडन्त सीमित अनुहारबीच देखिन्छ।

कुन–कुन स्थानीय तह समेटिन्छ?
गरुडा नगरपालिका (२, ३, ४, ८, ९)
चन्द्रपुर नगरपालिका (१–१०)
गढीमाई नगरपालिका (१–५, ९)
वृन्दावन नगरपालिका (१–९)
यहाँका मुख्य मुद्दा शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा हुन् । वर्षायाममा दोहोरिने डुबान समस्या दीर्घकालीन चुनौतीका रूपमा रहँदै आएको छ। ग्रामीण भेगमा सडक र सिंचाइ पनि मतदाताको प्राथमिकतामा छन् ।

मुख्य प्रतिस्पर्धी को–को?
१. ऋषि धमाला (आम जनता पार्टी) – चर्चाबाट चुनौतीतिर
पत्रकारिताबाट राजनीतिमा होमिएका धमाला यस क्षेत्रका ‘चिनिएका’ अनुहार हुन् ।
उनको बल:
राष्ट्रिय चिनारी
सञ्चार पहुँच
प्रभु साह नेतृत्वको आम जनता पार्टीको मधेश–केन्द्रित एजेन्डा
तर कमजोरी:
स्थानीय जरा कमजोर
संगठनात्मक संरचना कांग्रेस–एमालेभन्दा कमजोर
‘प्रश्न सोध्ने’ बाट ‘जवाफ दिने’ भूमिकामा संक्रमण
धमालाका लागि यो चुनाव प्रतिष्ठाको पनि हो—सञ्चारको प्रभाव मतमा रूपान्तरण हुन्छ कि हुँदैन?

२. देवप्रसाद तिमलसेना (कांग्रेस) – पुनः जित दोहोर्‍याउने लक्ष्य
२०७९ मा ३४,१६१ मत ल्याएर विजयी भएका तिमलसेना फेरि मैदानमा छन् ।
उनको बल:
कार्यकालको अनुभव
कांग्रेसको परम्परागत मताधार
संगठनात्मक जालो
२०७९ को समानुपातिकतर्फ कांग्रेसले १४,२१८ मत पाएको थियो—क्षेत्रमा पहिलो । त्यसैले उनी ‘डिफेन्डिङ च्याम्पियन’का रूपमा उत्रिएका छन् ।
तर चुनौती—वाम र क्षेत्रीय मत विभाजनले नयाँ परिणाम बनाउने सम्भावना ।

३. रामजी साह सोनार (एमाले) – संगठनको भरोसा
एमालेले गरुडाका स्थानीय नेता रामजी साह सोनारलाई अघि सारेको छ । २०७९ मा एमाले उम्मेदवारले २६,५५९ मत ल्याएका थिए ।
एमालेको बल:
स्थायी संगठन
मध्यमवर्गीय र परम्परागत वाम मत
तर विगतमा हार भोगिसकेको सन्दर्भले यसपटक कति उत्साह ल्याउँछ ? त्यो हेर्न बाँकी छ।

४. रामकुमार भट्टराई (नेकपा) – चन्द्रनिगाहापुरको आधार
नेकपाले चन्द्रनिगाहापुरका रामकुमार भट्टराईलाई उम्मेदवार बनाएको छ। वाम मत विभाजन उनको लागि चुनौती पनि हो, अवसर पनि ।

अन्य उल्लेख्य अनुहार
• रास्वपा — गणेश पौडेल
• राप्रपा — रुपलाल राय यादव
• जसपा नेपाल — राजकुमार दास तत्मा
• जनमत — क्षेत्रीय प्रभाव बढाउने रणनीति
बहुदलीय उपस्थितिले मत विभाजनको सम्भावना बढाएको छ।

२०७९ को मतपरिणाम  
प्रत्यक्षतर्फ
• कांग्रेस — देवप्रसाद तिमलसेना : ३४,१६१ मत (विजयी)
• एमाले — उद्धवप्रसाद रेग्मी : २६,५५९ मत
• राप्रपा — रुपलाल राय यादव : २,३७५ मत
• स्वतन्त्र — अजय कुमार : २,२६८ मत
• रास्वपा — राजनारायण साह : १,८७६ मत
समानुपातिक
• कांग्रेस — १४,२१८ मत
• एमाले — ११,२३१ मत
• माओवादी केन्द्र — ९,३१९ मत
• एकीकृत समाजवादी — ९,१७९ मत
• जसपा नेपाल — ६,२०८ मत
• रास्वपा — ५,७०७ मत
• जनमत — ३,४६५ मत
अंकले देखाउँछ—कांग्रेस अगाडि, एमाले पछाडि, अन्य वाम र मधेश–केन्द्रित दलको उल्लेख्य मत ।

यदि २०७९ को नतिजा दोहोरियो भने—देवप्रसाद तिमलसेना सुरक्षित देखिन्छन् । यदि वाम मत एकतिर सरे र कांग्रेस मत विभाजित भयो भने—एमाले वा नेकपा खेलमा आउन सक्छ । यदि व्यक्तित्व–केन्द्रित लहर उठ्यो भने—ऋषि धमाला ‘फ्याक्टर’ बन्न सक्छन् । रौतहट–४ को चुनाव मूलतः ‘स्थानीय संरचना कि राष्ट्रिय पहिचान’ को टक्कर हो । मतदाता अहिले शिक्षा, स्वास्थ्य र डुबान समाधानमा ठोस योजना खोजिरहेका छन् । नामभन्दा काम निर्णायक बन्ने संकेत देखिन्छ । बाँकी फागुन २१ को मतपेटिकामा खसेका मत गणनाले नै टुंगो लगाउने छ ।