NL न्यूज
सिरहा–२ मा बलियो संगठन भएका दलका उम्मेदवार नै कमजोर, रास्वपाको चल्ला त जोर ?
शुक्रबार, फागुन १, २०८२
सिरहा । तराईको राजनीतिमा सिराहा–२ सधैं ‘यादव राजनीति’ को केन्द्र रहँदै आएको क्षेत्र हो । २०७९ को निर्वाचनले यही तथ्यलाई झनै प्रस्ट गर्यो—जहाँ सत्ता, संगठन र पहिचानको राजनीति आपसमा ठोक्किए। जनता समाजवादी पार्टी (जसपा नेपाल)का राजकिशोर यादव २४,१७८ मतसहित विजयी भए। त्यो जित केवल व्यक्तिगत थिएन, त्यो तराई–मधेसको परम्परागत शक्ति सन्तुलन को निरन्तरता थियो । अब फेरि निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा प्रश्न उस्तै छ—के पुरानै गणित दोहोरिन्छ, कि मतदाताको मन बदलिँदै छ ? यसपटक १,१५,७६० मतदाता रहेको सिराहा–२ मा २०७९ को तुलनामा मतदाता संख्या करिब ८,३०० ले वृद्धि भएको छ। यो वृद्धि केवल संख्यात्मक होइन—यसले नयाँ मतदाता, नयाँ असन्तोष र नयाँ सम्भावनाको संकेत गर्छ।
जसपा नेपाल : विगतको निरन्तरता
जसपा नेपालले यसपटक संजिवकुमार यादवलाई मैदानमा उतारेको छ । २०७९ मा प्रत्यक्षतर्फ जसपाले २४,१७८ मत पाएको थियो भने समानुपातिकमा ११,९२७ मत । स्पष्ट छ—जसपाको कोर आधार अझै बलियो छ । तर चुनौती पनि उत्तिकै छ । राजकिशोर यादवको व्यक्तिगत प्रभाव र संगठनात्मक पकड संजिवकुमार यादवले कति मात्रामा स्थानान्तरण गर्न सक्छन् भन्ने नै मुख्य प्रश्न हो । सत्ता साझेदारी, मधेस मुद्दामा देखिएको अस्पष्टता र जनमत पार्टीको उदयले जसपाको मत आधारमा क्षरणको सम्भावना पनि देखिन्छ ।
कांग्रेस : हार फिर्ताको आशा
२०७९ मा कांग्रेसकी चित्रलेखा यादव २३,०२८ मतसहित झिनो अन्तरले पराजित भइन् । समानुपातिकमा कांग्रेसले १२,३७८ मत ल्यायो—जसपा र एमालेलाई पछ्याउँदै ।
यसपटक कांग्रेसले रामचन्द्र यादवलाई अघि सारेको छ । जसपा नेपालले असन्तुष्ट मत र स्थायित्व चाहने मध्यम मतदातालाई आकर्षित गर्ने रणनीति बनाएको छ । यदि कांग्रेसले आफ्नो १२–१३ हजार कोर मत सुरक्षित राख्दै जनमत वा जसपाबाट ५–६ हजार मत तान्न सक्यो भने ऊ पुनः जितको नजिक पुग्न सक्छ । तर कांग्रेसको कमजोरी—स्थानीय तहमा संगठनको निरन्तर सक्रियता ।
जनमत पार्टी : मौन तर निर्णायक शक्ति
२०७९ मा जनमत पार्टीका बिनोदकुमार यादवले प्रत्यक्षतर्फ १६,९०२ मत ल्याए । समानुपातिकमा त जनमत पहिलो दल बन्यो—१७,१६३ मत । यो तथ्यले देखाउँछ—सिराहा–२ मा जनमत अब ‘विकल्प’ होइन, मुख्य धारा को दाबेदार हो । यसपटक पनि जनमतबाट विनोदकुमार यादव नै उम्मेदवार छन् । सीके राउतको प्रभाव, युवामतदाता र “नयाँ मधेस” को नाराले जनमतलाई फेरि बल दिन सक्छ । यदि जसपा र कांग्रेसबीच मत विभाजन भयो भने जनमतले अप्रत्याशित अग्रता लिन सक्ने सम्भावना रहन्छ ।
एमाले : संगठन बलियो, पहिचान कमजोर
एमालेले नवीनकुमार यादवलाई उम्मेदवार बनाएको छ। २०७९ मा एमाले प्रत्यक्षमा प्रभावहीन रह्यो, तर समानुपातिकमा १३,३८५ मत ल्यायो—जनमतपछि दोस्रो । एमालेको बल—संगठित क्याडर र अनुशासित मत। कमजोरी—मधेस मुद्दामा विश्वसनीयता । यदि एमालेले आफ्नो समानुपातिक आधारलाई प्रत्यक्षमा रूपान्तरण गर्न सकेन भने ऊ निर्णायक त बन्ला, तर जितको खेलमा आउन गाह्रो देखिन्छ ।
रास्वपा : नयाँको नाराबाट प्रभाव पार्ने दाउ
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट शिवशंकर यादव उम्मेदवार छन् । ३० वर्षीय शिवशंकर थपिएका नयाँ मतदाता ८ हजारको मन जित्ने दाउमा छन् । रास्वपाले २०७९ मा यहाँ खास प्रभाव देखाउन सकेन । तर बढ्दो युवा मतदाता र ‘पुराना दलप्रतिको थकान’ ले केही हजार मत तान्न सक्छ ।
राप्रपा र अन्य : सामान्य प्रभाव
राप्रपाबाट श्याम किशोर साह हलुवाइ, नेकपाबाट मुक्ति नारायण सिंह, नेपाल मजदुर किसान पार्टी, नेपालका लागि नेपाली पार्टी, श्रम संस्कृति पार्टी, उज्यालो नेपाल पार्टी, बहुजन एकता पार्टी नेपाल, राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल, आम जनता पार्टी र १५ स्वतन्त्र उम्मेदवार मैदानमा छन् । यी सबैको प्रभाव सीमित भए पनि १–२ हजार मतको कटौतीले ठूला दलको गणित बिगार्न सक्छ ।
नेकपा : मत विभाजन कि समन्वय ?
२०७९ मा माओवादी केन्द्रले समानुपातिकमा ७,५८३ र एकीकृत समाजवादीले २,३९९ मत ल्याएका थिए । यो आधार सानो तर निर्णायक हो । यदि यो मत एमाले वा कांग्रेसतर्फ सरेन भने नतिजा झन् अनिश्चित बन्न सक्छ ।
२०७९ सालको आमनिर्वाचनको परिणाम
प्रत्यक्षतर्फ
• जसपा नेपाल –राजकिशोर यादव- २४,१७८ मत (विजयी)
• कांग्रेस – चित्रलेखा यादव- २३,०२८ मत
• जनमत –बिनोदकुमार यादव- १६,९०२ मत
समानुपातिकतर्फ
• जनमत – १७,१६३
• एमाले – १३,३८५
• कांग्रेस – १२,३७८
• जसपा – ११,९२७
यदि जसपा नेपालले आफ्नो परम्परागत मत सुरक्षित राख्यो भने अगाडि बढ्नसक्छ । यदि कांग्रेसले झिनो हारको मनोविज्ञानलाई जितमा बदल्न सक्यो भने प्रतिस्पर्धा द्विपक्षीय हुन्छ । यदि जसपा–कांग्रेसबीच मत फुट्यो भने जनमत पार्टी डार्क हर्स बन्न सक्छ। सिराहा–२ बाहिरबाट शान्त देखिन्छ । तर भित्रभित्रै पहिचान, असन्तोष, संगठन र नयाँ पुस्ताको आकांक्षा ठोक्किइरहेका छन् । यो चुनावले बताउनेछ—तराईको राजनीति परम्परामा अडिएको छ, कि परिवर्तनको मोडमा ?
जसपा नेपाल : विगतको निरन्तरता
जसपा नेपालले यसपटक संजिवकुमार यादवलाई मैदानमा उतारेको छ । २०७९ मा प्रत्यक्षतर्फ जसपाले २४,१७८ मत पाएको थियो भने समानुपातिकमा ११,९२७ मत । स्पष्ट छ—जसपाको कोर आधार अझै बलियो छ । तर चुनौती पनि उत्तिकै छ । राजकिशोर यादवको व्यक्तिगत प्रभाव र संगठनात्मक पकड संजिवकुमार यादवले कति मात्रामा स्थानान्तरण गर्न सक्छन् भन्ने नै मुख्य प्रश्न हो । सत्ता साझेदारी, मधेस मुद्दामा देखिएको अस्पष्टता र जनमत पार्टीको उदयले जसपाको मत आधारमा क्षरणको सम्भावना पनि देखिन्छ ।
कांग्रेस : हार फिर्ताको आशा
२०७९ मा कांग्रेसकी चित्रलेखा यादव २३,०२८ मतसहित झिनो अन्तरले पराजित भइन् । समानुपातिकमा कांग्रेसले १२,३७८ मत ल्यायो—जसपा र एमालेलाई पछ्याउँदै ।
यसपटक कांग्रेसले रामचन्द्र यादवलाई अघि सारेको छ । जसपा नेपालले असन्तुष्ट मत र स्थायित्व चाहने मध्यम मतदातालाई आकर्षित गर्ने रणनीति बनाएको छ । यदि कांग्रेसले आफ्नो १२–१३ हजार कोर मत सुरक्षित राख्दै जनमत वा जसपाबाट ५–६ हजार मत तान्न सक्यो भने ऊ पुनः जितको नजिक पुग्न सक्छ । तर कांग्रेसको कमजोरी—स्थानीय तहमा संगठनको निरन्तर सक्रियता ।
जनमत पार्टी : मौन तर निर्णायक शक्ति
२०७९ मा जनमत पार्टीका बिनोदकुमार यादवले प्रत्यक्षतर्फ १६,९०२ मत ल्याए । समानुपातिकमा त जनमत पहिलो दल बन्यो—१७,१६३ मत । यो तथ्यले देखाउँछ—सिराहा–२ मा जनमत अब ‘विकल्प’ होइन, मुख्य धारा को दाबेदार हो । यसपटक पनि जनमतबाट विनोदकुमार यादव नै उम्मेदवार छन् । सीके राउतको प्रभाव, युवामतदाता र “नयाँ मधेस” को नाराले जनमतलाई फेरि बल दिन सक्छ । यदि जसपा र कांग्रेसबीच मत विभाजन भयो भने जनमतले अप्रत्याशित अग्रता लिन सक्ने सम्भावना रहन्छ ।
एमाले : संगठन बलियो, पहिचान कमजोर
एमालेले नवीनकुमार यादवलाई उम्मेदवार बनाएको छ। २०७९ मा एमाले प्रत्यक्षमा प्रभावहीन रह्यो, तर समानुपातिकमा १३,३८५ मत ल्यायो—जनमतपछि दोस्रो । एमालेको बल—संगठित क्याडर र अनुशासित मत। कमजोरी—मधेस मुद्दामा विश्वसनीयता । यदि एमालेले आफ्नो समानुपातिक आधारलाई प्रत्यक्षमा रूपान्तरण गर्न सकेन भने ऊ निर्णायक त बन्ला, तर जितको खेलमा आउन गाह्रो देखिन्छ ।
रास्वपा : नयाँको नाराबाट प्रभाव पार्ने दाउ
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट शिवशंकर यादव उम्मेदवार छन् । ३० वर्षीय शिवशंकर थपिएका नयाँ मतदाता ८ हजारको मन जित्ने दाउमा छन् । रास्वपाले २०७९ मा यहाँ खास प्रभाव देखाउन सकेन । तर बढ्दो युवा मतदाता र ‘पुराना दलप्रतिको थकान’ ले केही हजार मत तान्न सक्छ ।
राप्रपा र अन्य : सामान्य प्रभाव
राप्रपाबाट श्याम किशोर साह हलुवाइ, नेकपाबाट मुक्ति नारायण सिंह, नेपाल मजदुर किसान पार्टी, नेपालका लागि नेपाली पार्टी, श्रम संस्कृति पार्टी, उज्यालो नेपाल पार्टी, बहुजन एकता पार्टी नेपाल, राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल, आम जनता पार्टी र १५ स्वतन्त्र उम्मेदवार मैदानमा छन् । यी सबैको प्रभाव सीमित भए पनि १–२ हजार मतको कटौतीले ठूला दलको गणित बिगार्न सक्छ ।
नेकपा : मत विभाजन कि समन्वय ?
२०७९ मा माओवादी केन्द्रले समानुपातिकमा ७,५८३ र एकीकृत समाजवादीले २,३९९ मत ल्याएका थिए । यो आधार सानो तर निर्णायक हो । यदि यो मत एमाले वा कांग्रेसतर्फ सरेन भने नतिजा झन् अनिश्चित बन्न सक्छ ।
२०७९ सालको आमनिर्वाचनको परिणाम
प्रत्यक्षतर्फ
• जसपा नेपाल –राजकिशोर यादव- २४,१७८ मत (विजयी)
• कांग्रेस – चित्रलेखा यादव- २३,०२८ मत
• जनमत –बिनोदकुमार यादव- १६,९०२ मत
समानुपातिकतर्फ
• जनमत – १७,१६३
• एमाले – १३,३८५
• कांग्रेस – १२,३७८
• जसपा – ११,९२७
यदि जसपा नेपालले आफ्नो परम्परागत मत सुरक्षित राख्यो भने अगाडि बढ्नसक्छ । यदि कांग्रेसले झिनो हारको मनोविज्ञानलाई जितमा बदल्न सक्यो भने प्रतिस्पर्धा द्विपक्षीय हुन्छ । यदि जसपा–कांग्रेसबीच मत फुट्यो भने जनमत पार्टी डार्क हर्स बन्न सक्छ। सिराहा–२ बाहिरबाट शान्त देखिन्छ । तर भित्रभित्रै पहिचान, असन्तोष, संगठन र नयाँ पुस्ताको आकांक्षा ठोक्किइरहेका छन् । यो चुनावले बताउनेछ—तराईको राजनीति परम्परामा अडिएको छ, कि परिवर्तनको मोडमा ?
प्रकाशित मिति:
शुक्रबार, फागुन १, २०८२
१२:२७
थप समाचार
शुक्रबार, फागुन २२, २०८२
शुक्रबार, फागुन २२, २०८२
शुक्रबार, फागुन २२, २०८२
प्रतिक्रिया दिनुहोस्