शंकर पोखरेलको दावीमा एमाले पहिलो, कांग्रेस दोस्रो, अनि रास्वपा कति हो ?

काठमाडौं । नेकपा (एमाले) का महासचिव शंकर पोखरेलको पछिल्लो अभिव्यक्ति सुन्दा एउटा कुरा प्रस्ट देखिन्छ—एमाले यो चुनावलाई सामान्य निर्वाचनका रूपमा हेरेको छैन। पोखरेलका शब्दमा, यो चुनाव सरकार बदल्ने मात्रै होइन, देशको दिशा तय गर्ने जनमत संग्रह जस्तै हो। शुक्रबार काठमाडौंमा पत्रकारहरूसँग बोल्दै पोखरेलले फागुनको पहिलो हप्ता एमालेको चुनावी घोषणापत्र सार्वजनिक हुने घोषणा गरे। तर त्यो घोषणाभन्दा पनि महत्वपूर्ण कुरा के हो भने— एमालेले कुन भाषामा चुनाव लड्न खोज्दैछ? कसलाई मुख्य चुनौती ठान्दैछ? र कसलाई खतरनाक मान्दैन?

घोषणापत्रपछि मात्रै मैदानमा जाने रणनीति
पोखरेलको भनाइ अनुसार अहिले एमाले ‘हल्ला’ होइन, होमवर्क गरिरहेको छ। निर्वाचन आयोगको ढिलो तालिका र छोटो प्रचार समयलाई ध्यानमा राखेर पार्टीले अहिले आन्तरिक भेटघाट, संगठन मजबुती र उम्मेदवार छनोटको काम सकिसकेको दाबी गरेको छ।
फागुनको पहिलो हप्तामा घोषणापत्र सार्वजनिक भएपछि मात्रै उम्मेदवारहरू जनतामाझ जाने योजना छ। यसको अर्थ एमाले भावनात्मक नाराभन्दा नीति र कार्यक्रमबाट मत माग्ने रणनीतिमा छ भन्ने संकेत हो। उनको दाबी छ—अन्य दलहरूभन्दा एमाले उम्मेदवार छनोटमा बढी संस्थागत, व्यवस्थित र तयारी अवस्थामा छ।

पपुलिजममाथि सिधा प्रहार
पोखरेलको अभिव्यक्तिको सबैभन्दा तीखो भाग भने व्यक्तिवादी र सामाजिक सञ्जाल केन्द्रित राजनीतिविरुद्धको चेतावनी हो।
उनले खुलेर भने— “अनुहार पुरानो हो वा नयाँ, त्यो लोकतन्त्रको विकल्प होइन। विकल्प एजेण्डाबाट निर्धारण हुन्छ।” यो वाक्य आफैंमा सन्देश हो— रास्वपा र सामाजिक सञ्जाल राजनीतितर्फ। पोखरेलका अनुसार फेसबुक–टिकटकमा चल्ने घृणा, भावनात्मक उफान र छिटो लोकप्रियता लोकतन्त्रका लागि खतरनाक छन्। एमाले चुनावलाई ‘स्टाटस’ होइन, नीतिगत बहस बनाउन चाहन्छ। सामाजिक एकता, पारिवारिक मूल्य संरक्षण र ठूला विकास आयोजना एमालेका मुख्य मुद्दा हुने उनको स्पष्ट संकेत छ।

झापा–५ र दाङः आफ्नै गढमा आत्मविश्वास
पोखरेल झापा–५ र दाङ दुवैप्रति निकै आशावादी देखिन्छन्। झापालाई उनले पपुलिजमको प्रभावमा नपर्ने राजनीतिक रूपमा सचेत क्षेत्र भनेका छन्। दाङको कुरा गर्दा उनी झनै आत्मविश्वासी छन्। विगतमा गठबन्धन हुँदा पनि न्यून मतान्तरले हार बेहोरेको स्मरण गर्दै यसपटक दाङले उनलाई जिताएर राष्ट्रिय राजनीतिमा निर्णायक भूमिका खेल्ने संकेत पाएको दाबी गर्छन्।

दाङ फोरलेनः ‘गेम चेन्जर’ कार्ड
पोखरेलले दाङ फोरलेन सडकलाई आफ्नो राजनीतिक उपलब्धिका रूपमा अघि सारेका छन्। भारतीय एक्सिम बैंकको ऋणमा अड्किएको परियोजना उनले आफैं मन्त्रालयसँग समन्वय गरेर नेपाल सरकारकै स्रोतबाट अघि बढाउने निर्णय गराएको दाबी गर्छन्। कामले गति लिएको, जनतामा आशा बढेको र यो परियोजना चुनावी रूपमा पनि गेम चेन्जर बन्ने उनको विश्वास छ।

एमालेको चुनावी आँकलनः पहिलो पार्टी, ३०–३४ प्रतिशत मत
पोखरेल एमाले पहिलो पार्टी बन्नेमा ढुक्क छन्। उनका अनुसार विगतमा २७ प्रतिशत लोकप्रिय मत ल्याएको एमाले यसपटक ३० देखि ३४ प्रतिशतसम्म पुग्न सक्छ। मत विभाजनका कारण बहुमत नआए पनि सबैभन्दा ठूलो दल बन्ने सम्भावना बलियो रहेको उनको विश्लेषण छ। मुख्य प्रतिस्पर्धा कांग्रेससँगै हुने र रास्वपाको प्रभाव जित्ने तहसम्म नपुगेको उनको ठम्याइ छ।

रास्वपाः शहरमा ओरालो, गाउँमा सीमित उकालो
पोखरेलको नजरमा रास्वपा अब उत्कर्षमा छैन। काठमाडौं जस्ता शहरहरूमा सुरुआती जोश घट्दै गएको उनको दाबी छ। सहकारी ठगी प्रकरण, संगठनात्मक कमजोरी र युवा मतदाताको मन परिवर्तन हुँदै जानुले रास्वपा कमजोर हुँदै गएको उनको निष्कर्ष छ। रोचक कुरा के भने— जुन काठमाडौं रास्वपाको उद्गमस्थल हो, त्यहीँ कमजोर देखिनु ‘अनौठो’ भएको पोखरेलले आफैं स्वीकारेका छन्। गाउँतिर भने रास्वपाको उपस्थिति बढेको देखिए पनि त्यो जित्ने तहसम्म पुगेको छैन। कारण—पुराना दलको गहिरो जरा, स्थानीय नेटवर्क र मतदाताको परम्परागत सोच।

कांग्रेसलाई हल्का लिनु गल्ती
पोखरेलले कांग्रेसलाई कमजोर ठान्नु ठूलो भूल हुने चेतावनी पनि दिएका छन्। प्रचार कम देखिए पनि कांग्रेससँग साइलेन्ट मतदाता ठूलो संख्यामा रहेको उनको विश्लेषण छ। राष्ट्रिय सभा निर्वाचनका नतिजाले कांग्रेसको संगठनात्मक बल पुष्टि गरेको भन्दै, शहरी क्षेत्रमा रास्वपा कमजोर हुँदा कांग्रेसले फाइदा लिन सक्ने उनको आँकलन छ। ग्रामीण क्षेत्रमा त कांग्रेसको आधार पहिल्यै गहिरो छ।

पोखरेलको समग्र अभिव्यक्ति हेर्दा एमालेको लाइन स्पष्ट देखिन्छ—
भावनाभन्दा नीति
अनुहारभन्दा एजेण्डा
सामाजिक सञ्जालभन्दा संगठन
एमाले आफूलाई स्थिरता र संस्थागत राजनीतिका प्रतिनिधि का रूपमा उभ्याउँदै छ, र रास्वपाजस्ता दललाई अस्थायी पपुलिस्ट उभारका रूपमा चित्रण गर्न खोजिरहेको छ।
अब प्रश्न बाँकी छ— मतदाताले नीति सुन्छन् कि अनुहार हेर्छन्? यसको उत्तर भने मतदानकै दिन खुल्नेछ।